Kısa ve net cevap: tam kesinlik yok. Ancak bir metnin yapay zeka ile yazılıp yazılmadığını anlamaya yarayan birtakım güçlü ipuçları ve testler var. Aşağıda hem gözle bakılacak pratik işaretleri hem de teknik doğrulama yollarını adım adım veriyorum.

Gözle bakılacak işaretler (insan gözüyla hızlı kontrol)

1. Aşırı “temiz”, sık tekrar eden yapı: Çok düzgün, klişe ifadeler, gereksizce tutarlı cümle uzunlukları.
2. Genel ve yüzeysel içerik: Derinlemesine uzmanlık, özgün anekdot veya yerel/detaylı bilgi eksikliği.
3. Tutarsız veya çelişkili küçük detaylar: Tarihler, isimler, rakamlar bir paragrafta tutarsızlık gösteriyorsa dikkat.
4. Aşırı formalite veya nötr ton: Çok “düzgün” ve duygudan yoksun anlatım (özellikle duygusal konularda).
5. Tekrar eden kelime/ifadeler / garip bağlaç kullanımı: Aynı kavramın farklı cümlelerde farklı sözcüklerle değil de aynı şekilde tekrarı.
6. Kaynak/verifikasyon eksikliği: İddialara dayanak gösterilmiyorsa ve “kaynak yok” denmiyorsa şüphelen.

Teknik / otomatik yöntemler

1. AI-dedektörleri: GPTZero, Turnitin AI-detection, çeşitli çevrimiçi araçlar gibi; birden fazla araçla çapraz kontrol daha güvenilir. (Not: hiçbir araç %100 garanti vermez.)
2. Perplexity / Entropi ölçümü: Model tabanlı analizlerde, modelin kendi ölçütleriyle metnin “tahmin edilebilirliği” hesaplanır — AI metinleri genelde daha düşük entropi/ daha öngörülebilirdir.
3. Stilometrik analiz: Yazım alışkanlıkları, kelime frekansları, cümle uzunluğu dağılımları gibi istatistiksel izler.
4. Watermark / gömme teknolojileri: Bazı üreticiler (model sağlayıcıları) istatistiksel watermark uyguluyor; uygun araçla tespit edilebiliyor — ama her modelde yok.
5. Meta/veri denetimi: Eğer metin bir dosya/versiyon kontrolüyle geldiyse önceki revizyonlar, edit tarihleri, yazım süreci izleri insan yazımına işaret edebilir.

Pratik doğrulama adımları (sıralı)

1. Metni okuma-tahlil: yukarıdaki göz işaretlerine bak.
2. Metni parçalara ayır: rastgele bir paragrafı alıp derinlemesine kontrol et — model genelde “orta düzey” içerikte daha zayıf olur.
3. Kaynak iste: Yazardan özgün not, taslak veya süreci göstermesini iste. İnsan genelde ilerleyen taslak/özgün anekdot verebilir.
4. Metni birkaç AI-dedektörüne gönder; sonuçları karşılaştır.
5. Şüpheli pasajları sorgula: Yazara aynı konuyu kendi kelimeleriyle açıklamasını, neden böyle yazdığını sorman özgünlüğü gösterir.
6. Gerekirse stilometrik analiz ya da bir dilbilimci/uzman incelemesi talep et.

Sınırlamalar — bilmen gerekenler

• Dedektörler yanılabilir: kısa metinlerde hata oranı yüksek; insan+AI karışımlarını ayırt etmek zor.
• Bilerek düzenlenmiş veya paraphrase edilmiş AI metinleri tespit edilmesi çok daha zor.
• Hukuki ya da disiplin cezası gerektiren durumlarda tek bir dedektöre dayanmak güvenli değil — çoklu kanıt gerekir.

Hızlı kontrol checklist (kopyala-yapıştır)

• Metinde aşırı tekrar var mı?
• Kişisel anekdot / süreç açıklaması eksik mi?
• Tutarsız küçük detaylar var mı?
• Metni 2–3 farklı AI dedektöründen geçirildi mi?
• Yazardan taslak/çeşitli revizyonlar istendi mi?